عامل مجهول
در اتاقم جلوی کولر دراز کشیده بودم که صدا آمد: «کولر رو خاموش کن».
صدا نا آشنا بود برای همین گوشهایم را تیز کردم و پرسیدم: «چی؟!».
دوباره تکرار کرد: «کولر رو خاموش کن...مگه کری؟!».
نفسم بند آمد و تمام بدنم یخ کرد. حتما روحی چیزی بود که با من حرف می زد چون مطمئن بودم در خانه کسی نیست. همه ی جراتم را جمع کردم که از جایم بلند بشوم و فرار کنم که صدا گفت: « ترسو؟»
- کی هستی؟ کجایی؟
- اینجام. روی دیوار کنار میز تحریرت.
- مزخرف نگو...الان زنگ میزنم پلیس...
- پاشو بیا خودت ببین...
- نمیام...کی هستی؟
- عین احمقا هی تکرار نکن کی هستی....میگم بیا جلو خودت ببین
- کجا بیام؟ نمیام....خودتو نشون بده....تو کمد دیواری قایم شدی؟
- پاشو بیا اینجا روی دیوار رو نگاه کن...
چهار دست و پا به سمت دیوار رفتم در حالیکه تمام بدنم می لرزید. روی زانوهایم بلند شدم و به دیوار نگاه کردم.
- من کنار دیوارم...نمی بینمت؟
- رسما کوریا ! اینجام. روبروت. صورتتو بیار نزدیک...
نزدیک رفتم. یک پشه بود که روی دیوار نشسته بود.
- پشه هستم...خوشبختم.
بدون هیچ تردیدی دیوانه شده بودم. چندتا سیلی محکم توی صورتم زدم که اگر خوابم بیدار بشوم...
- نزن خودتو دیوونه شدی؟ من پشه هستم....این کارا چیه میکنی؟!
- می بینم پشه ای اما داری حرف میزنی لعنتی...
- برو کولر رو خاموش کن.
- به کولر چیکار داری؟
- بادش خیلی شدیده نمی تونم پرواز کنم.
- کجای می خوای بری؟
- الان یه ساعته اون زیر دراز کشیدی و رگهای پاهات جلوی چشممه. دهنم آب افتاده.
- همین الان میتونم با کف دست له ت کنم.
- فقط یه احمق می تونه پشه ای که حرف میزنه رو له کنه؟
- چی می خوای ؟
- گفتم که یه کم خون می خوام. البته اگر لطف کنی.
- نمیذارم خونمو بخوری . معلوم نیست چه جونوری هستی.
- بابا تو دیگه خیلی نوبری...پشه م ...پشه!
دوباره دور و بر اتاق را برانداز کردم. هنوز باورم نمیشد چیزی که می دیدم حقیقت است یا توهم.
- خاموش نمیکنی؟
- نه
- عجب لجباز سرتقی هستیا...لااقل برو وبلاگتو چک کن ببینیم نظر پظر چی گذاشتن.
- چیکار کنم؟!
- وبلاگتو...چک کن
- تو از کجا می دونی من وبلاگ دارم؟
- خب من تقریبا هر روز اینجا میشینم و از اینجا صفحه نمایش لب تاپت معلومه.
- دارم خل میشم....
- البته حق داری خل بشی...مگه توی تمام عمر بیهوده ت چند تا پشه دیدی که حرف بزنه؟!
- ترو خدا اسکلم نکنید...کسی اینجا بلندگو کار گذاشته؟ آهای...بسه دیگه....شوخی تمومه...
- مشکل همه ی آدمها همینه ها...کلی فیلمهای تخیلی میسازند که توش پر از مریخی و هیولا و جک و جونور عجیبه. جالب اینجاست توی فیلم هم با این جونورا می جنگند و شکستشون میدن اما در واقعیت اگر یه پشه حرف بزنه از ترس خودشونو خیس میکنن!
به کمک پایه های صندلی از زمین بلند شدم و خودم را روی تخت انداختم و لم دادم. حالا ترسم به ناباوری شگفت زدگی مبدل شده بود...
- حالا که چی این لوس بازیا ؟ مسخ و عامل مسخ کننده و این حرفا...
- همینجوری نوشتم...
- حیف که پشه م وگرنه یه کامنت توپ برات میذاشتم.
- مگه از این حرفا سر در میاری؟
- اغلب مردم فکر میکنن ما پشه ها حشرات احمقی هستیم چون ساعتهای زیادی از فاصله نزدیک به دیوار زل میزنیم. اما در حقیقت ما ساعتها روی دیوار در حال مراقبه و تمرکز هستیم و همین مراقبه باعث میشه تمرکزمون روی موضوعات مختلف بالا بره و قدرت تحلیل و استنتاج خوبی پیدا کنیم.
- یعنی می خوای بگی تو با اون مغز میکروسکوپی تحلیل هم میکنی؟
- اندازه مغز مهم نیست، طرز استفاده ازش مهمه. من سه تا سلول مغز دارم و از هر سه تاش استفاده میکنم. یعنی از صد در صد مغزم. اما تو چی؟ بی نهایت سلول خاکستری داری اما فقط از 3 درصد مغزت استفاده میکنی. یعنی می خوام بگم 97 درصد از مغزت هنوز اورجیناله. دست نخورده و فابریک. کاملا وکیوم شده و نو!
- مسخره میکنی؟
- دقیقا
- عوضی الان له ت میکنم.
- شیر فلکه وا شد؟
- هان؟ شیر فلکه چیه؟
- توی مغز شما آدما یه غده هست که مثل یه شیر فلکه عمل میکنه. هر بار که باز میشه یه مایع رنگی میریزه رو مغزتون. هر رنگ یه حسی رو ایجاد میکنه. مثلا مایع صورتی که ترشح میشه عاشق میشید. مایع قرمز عصبانیتون میکنه، مایع زرد افسرده ...و بی نهایت مایع رنگیه دیگه...الان تو مایع قرمز ترشح کردی و عصبانی شدی.
- من ترشح نکردم.
- آره میدونم دقیقا مسئله همینجاست که تو ترشح نکردی.
- یعنی چی؟
- یعنی باز و بسته کردن شیر فلکه دست تو نیست. یکی دیگه برات باز و بسته میکنه.
- کی؟
- اول خون...
- چی؟
- مگه دنبال عامل مجهول نمی گردی؟
- آره
- خون بده
- عمرا
- خسیس
- پرو
- عوضی
- میام با کف دست له ت میکنما
- بدبخت مسخی...باز فلکتو باز کردن...
- چرت میگی این منم که تصمیم میگیرم کی عصبانی بشم
- آهان ن ن ن...پس عمه منه بعدش پشیمون میشه؟
حق با پشه بود. برای همین سکوت کردم و ترجیح دادم حرفی نزنم.
- الان که عصبانی بودی و می خواستی منو له کنی یادت بود که چند دقیقه قبلش ترسیده بودی؟
- نه
- اونوقت که ترسیده بودی یادت بود که چند دقیقه قبلش کاملا عادی بودی؟
- نه
- پس تو با ترشح مایعات رنگی یه جور فراموشی بهت دست میده درسته؟
- چند لحظه ی کوتاه آره....فراموشی که نه...یه جوریه...یه حس خاص....مثلا یه حس کوچیکی هست که میگه داری اشتباه میکنیا اما خیلی ضعیفه...
- آره. اون اسمش اراده ست که داره خیلی ضعیف زندگی میکنه.
- چرا ضعیفه؟
- چون خودت خواستی که ضعیف باشه. وقتی سراغش نری کم کم ضعیف و ضعیفتر میشه.
- یعنی میگی ممکنه که با اراده م وسط عصبانیت یهو متوقفش کنم؟
- من می خوام بگم تو می تونی کاری کنی که اصلا عصبانی نشی که بخوای کنترلش کنی!
- چطوری؟
- خون
- بی خیال
- جان من
- نه
- عجب بی معرفتی هستیا
- خوشم نمیاد جلو چشمام خونمو بمکی
- یه قطره
- نه
- پس برو پی کارت بذار به مراقبه م ادامه بدم
- اگر حرف نزنی کولرو می زنم رو دور تند
- خیلی خبیثی
- برام بیشتر توضیح بده قضیه چیه
- فیلم میبینی؟
- زیاد
- پس حتما توی بعضی از فیلما دیدی که توی تیمارستانها به همه دیوونه ها سر ساعت قرص میدن و اونا نشعه و آروم میشن و عین بچه آدم توی حیاط قدم میزنن و مثل گیاه زندگی میکنن.
- آره دیدم...ببینم مگه پشه ها هم فیلم میبینن؟
- معلومه که نه.
- پس چی میگی؟
- ندیدن دلیلی بر ندونستن نیست.
- خب ادامه بده.
- فقط دیوونه ای می فهمه که قرصها این بلا رو سر همه میاره که خودش قرصشو مخفیانه نخوره. دست آخر هم مثل جک نیکلسون در فیلم دیوانه از قفس پرید شیشه هارو میشکنه و فرار میکنه و آزاد میشه.
- جک نیکلسونو میشناسی؟
- نه اما بازیش حرف نداره.
- چطور میشه قرص نخورد؟
- باید اول بدونی که چکسی این قرصهارو به همه و تو می خورونه.
- کی؟
- نمی دونم.
- پس چی میگی؟
- من نمی دونم کیه اینو خودت باید بفهمی
- چطوری ممکنه بفهمم در حالی که خودم دارم قرص می خورم؟
- یه چند وقت قرصاتو نخور و به ردپا و اثرات کسی که قرص می خورونه فکر کن. اون خیلی زیرکه به همین راحتی شناخته نمی شه. باید خیلی باهوش باشی.
- یعنی چی؟
- قبول داری خنگی؟
- چطور؟
- هی میگی یعنی چی...خب خودت یه کم فکر کن نا سلامتی اشرف مخلوقاتی
- آهای...پاتو از گلیمت دراز تر نکنا...
- آها از اشرف مخلوقات بودن فقط زور گفتن بلدی...مدام تهدید میکنی...
- تو فکر کردی کی هستی؟ فقط یه پشه ریزی که نهایت دو سه روز دیگه بیشتر زنده نیست.
- تو چی؟
- هوم؟
- از کجا میدونی خودت هم برای مخلوقاتی دیگه یه پشه نیستی که عمر هشتاد ساله ت به اندازه یکروزه؟ اینو که دیگه من نمی گم دانشمندتون میگه...این یارو اسمش چی بود؟ انیشتین!
- حشره موذی...حالا نگفتی باید چیکار کنم؟ منظورت از نخوردن قرص چیه؟
- یه مدت به این فکر کن که یه عامل مجهول قصد داره اتفاقات مختلف رو جوری سر راهت قرار بده که بهونه داشته باشه فلکه ی توی مغزتو باز کنه...دم به تله نده.
- یعنی بهش رو دست بزنم؟
- دقیقا. اون خیلی زیرکه و تورو خوب میشناسه. تو هم خداییش خیلی قابل پیش بینی هستی. یه کم فکر کن منصفانه. یه بچه هم با زیر نظر گرفتنت طی یک هفته میتونه رفتارهای هفته ی بعدتو هم پیش بینی کنه چه برسه به اون عامل مجهول که خیلی باهوش و زرنگه.
- یعنی تکراری نباشم؟
- ای ول...بزن زنگو...دوگوله رو به کار انداخت بالاخره...اون 3 درصد مغزت به جز خوردن و خوابیدن و جفت گیری و مستراح رفتن، گاهی برای فکر کردن هم به دردت می خوره ها !
- زبون درازی نکن پشه ی پرو
- باشه اذیتت نمیکنم. تو مثل یه خرگوشی که در زمانهای مشخص از مسیرهای مشخص برای پیدا کردن غذا از خونه خارج میشه. شکارچی خرگوش بدون هیچ زحمتی فقط کافیه تله رو در مسیر تکراری حرکتت کار بذاره و اونوقت تو سه سوته شکار میشی. اما به نظرت اگر هر روز از یک مسیر تازه و در زمانهای مختلف از لونه بیرون بری شکار میشی؟
- نه
- درسته. رفتارهای آدمها و عکس العملهاشون درست مثل مسیر حرکت همون خرگوشه. که به راحتی توسط همون عامل مجهول شکار میشن. مثلا کافیه توی محل کارت یه دختر خوشگل ببینی. می تونی ازش بگذری؟
- نه
- بنگ. شکار شدی.
- یه نفر با ماشین می پیچه جلوت. می تونی اعتراض نکنی؟
- نه
- بنگ. شکار شدی.
- رفیقت یه موقیعت شغلی خوب براش پیش اومده. می تونی حسادت نکنی؟
- نه
- بنگ. شکار شدی.
- ساعت یک عصر شد. می تونی فراموش کنی ناهار بخوری؟
- اگر هم نخورم حس گرسنگی میاد سراغم.
- این یعنی شرطی شدن. عادت و تکرار. و این عادات و تکرار ها شکلهای مختلفی دارند. مثلا یه مرد همینجوری دیمی با یه زن رابطه برقرار میکنه. چند سال با هم هستند. بعد دعواشون میشه و کات میکنن. هر دوشون تا ماه ها ناراحتند. بلافاصله روابط جدیدی با آدمهای دیگه شروع میکنن و دوباره همون اتفاق و دوباره شروع جدید و هر بار هم فکر میکنن اینبار دیگه موفق خواهند شد اما هر گز موفق نمیشن میدونی چرا؟
- نه
- چون دارند یه تکرار دایره وار رو بدون اینکه از عملی که انجام میدن آگاه باشند تکرار میکنند. و هر بار ....بنگ. شکار میشن. و بنگ بنگ بنگ بنگ ....تا ابد.
- یعنی برای تکرار نکردن باید از عملمون آگاهی داشته باشیم؟
- همه ی اتفاقات پیرامونت، حتی جزئی ترینشون، چیزی برای فهمیدن دارند. که تو و باقی آدمها اصلا اونهارو نمی بینید. چه برسه بخواید تحلیلشون کنید.
- حالا اینو بهم بگو که این عامل مجهول فقط با حالات و حسهای ما از طریق همون فلکه عمل میکنه؟
- نه نه...این جزئی ترین کارشه. همونطور که گفتم اون خیلی باهوشه. هدفهای بزرگتری داره. تو با احساسات بی جا و لحظه ای فقط توی تله های کوچولوی اون می افتی. شاید بتونی دیگه عصبانی نشی حسادت نکنی و یا درمورد حسهای ذاتی خودت مثل شهوت قادر بشی خودت کنترل فلکه رو بدست بگیری اما از تله ها و مسخهای بزرگترش خبر نداری و باید اونارو هم بشناسی. اون خیلی خیلی بزرگتر و کلی تر هم عمل میکنه.
- بیشتر بگو...
- هنوز خون نمیدی؟
- نه...گیر نده بگو...
- خیلی کنسی
- میدونم...ادامه بده
- خودت چی فکر میکنی؟ به جهان نگاه کن...چیز غیر عادی نمیبینی؟
- مثلا چی؟
- به رفتار آدمها نگاه کن...چرا اینقدر جنگ اتفاق می افته و همدیگرو می کشند؟ چرا اینقدر فقر و بی عدالتی وجود داره
- اوه داری شعاریش میکنی...نکنه می خوای بگی عامل مجهول جهل انسانه و از این حرفا؟
- نه اصلا...درسته شعاریه حرفام اما اینو می خوام بگم که فکر میکنی دلیل این همه دیوانگی چیه؟
- ثروت؟
- میتونه اینم یکیش باشه اما اصلی نیست.
- قدرت؟
- نه
- لذت؟
- آره...لذت. لذت ثروت، لذت جنسی، لذت قدرت، لذت هیجان ورزشی، لذت رفاه، لذت فرمانروایی، لذت برتری جویی و هزاران لذت دیگه...
- یعنی همه ی ما دنبال لذت هستیم؟
- غیر از اینه؟ از خواب که بیدار میشی یک کار به من بگو که برای لذت انجام نمیدی. حتی به گدا پول دادنت هم بخاطر لذت بردن از فداکار بودنته. حالا شغل و هزار ماجرای دیگرو هم خودت ریشه یابی کن.
- این وسط نقش عامل مجهول چیه؟
- اونه که بساط این لذت جویی رو داره سامان میده. اون شرایط رو برای لذت جویی بیشتر ما مهیا میکنه.
- اینکار چه نفعی براش داره؟
- فراموشی. وقتی مسخ رسیدن به لذت بردنی، فراموش میکنی. عین وقتی که عصبانی شدی و فراموش کردی.
- با این چیزی که تو گفتی یعنی آدما باید بشینن گوشه ی خونه از جاشون تکون نخورن که مبادا لذت جو محسوب بشن؟
- نه من میگم اگر قراره شطرنج بازی کنی، باید قواعد شطرنج رو رعایت کنی. زندگی شما آدمها توی جهان فیزیکی مستلزم کار کردن و پول درآوردن و ازدواج و بچه دار شدنه. این قواعد بازی رو باید رعایت کنی. اما نباید بگذاری در این بازی شطرنج کسی به جای تو دستتو بگیره و مهره ها رو جابجابجا کنه و نتیجه ی بازی رو اون رقم بزنه. این تویی که باید با اراده ی خودت بازی کنی نه هیچ کس دیگه.
- چطور میشه بازی کرد و لذت جو نبود؟
- همه چیز به قبل از بازی بر میگرده. تو نباید به نیت برد و باخت بازی کنی. تو فقط باید بازی کنی.
- یعنی من کار کنم نه به نیت اینکه پول دربیارم؟
- نه. یعنی کار کنی نه به این نیت که پول روی پول جمع کنی و حرص بزنی و همکارتو زیر پات له کنی. کار کنی که معاش ت تامین بشه. غذا نخوری که باد کنی. یا برای نوع غذا حرص بزنی. غذا بخوری که بتونی زنده بمونی. هر کاری رو برای ضرورت باید انجام بدی و اگر ضرورتی نداره نیازی به انجام دادنش نیست. نتیجه و انتهای کار حالا چه برد باشه چه باخت نباید خوشحال یا ناراحتت کنه. تا حالا فکر کردی چقدر از کارهای روزانه ت ضروریه و چقدرشون غیر ضروری؟
- متوجه نمیشم چی میگی!
- مثلا منصفانه و بدون نیت عشق و حال و لذت، چندتا از تماسهای تلفنی و قرارهای تو با دوستانت ضروریه؟ چند جا وجود داره که رفتنت به اونجاها ضروریه؟ چقدر از حرفهایی که در روز به زبون میاری ضروریه؟چقدر از زمان تلوزیون دیدنت ضروریه؟ چقدر از زمان خوابت برای سلامتیت ضروریه؟ چقدر از فکرها و نقشه هایی که توی زندگیت میکشی ضروریه؟ آیا ندادنشون اختلالی در سلامتی یا زندگیت بوجود میاره؟ ضرورت چیزیه که برای بقا و رشد واقعی لازمه. مابقی چیزها همگی آشغالند و همون مسیرهایی هستند که بنگ...شکارمون میکنن.
- خیلی سخته!
- نه باباااااا....از کرامات شیخ ما این است، شیره را خورد و گفت شیرین است.
- پشه ها مگه از شعر هم سر در میارن؟
- نه
- پس....؟
- خسته نشدی اینقدر این سوالو می پرسی؟ ....نمی خوای از خر شیطون بیای پایین یه کم خون بدی بخورم؟ به جان عزیزت از دیروز که خون قوزک پاتو مکیدم تا الان چیزی نخوردم.
- ای ناکس پس تو نیشم زدی تا صبح می خاروندم خودمو؟
- آره وایییییییی. النگوهات نشکنه...بچه سوسول...
- خیلی پررویی
- عوض تشکرته؟
- ببینم...آدمها که همه با قرص لذت، مسخ شدند قراره چیو فراموش کنند؟
- این سوال خیلی مهمیه و فقط کسی که تحت تاثیر هیچ قرص و دام و تله ای نباشه می تونه بهش جواب بده. اما میدونم به اون آدم چی میگن.
- چی میگن؟
- انسان آگاه.
- یعنی دانشمند؟
- نه دانستگی با آگاهی فرق میکنه. داشمندها دانستگی دارند. ممکنه یکنفر پروفسور باشه اما به اندازه رفتگر توی خیابونشون آگاهی نداشته باشه.
- فرق این دوتا چیه؟
- دانستگی تورو در همین دنیای مسخ شده و بین آدمهای مسخ شده به جلو هل میده و موفق میکنه. اما آگاهی تورو از دایره ی فراموشکارها و مسخ شده ها بیرون میاره. و تو از ظرف بیرون می پری. یا مثل جک نیکلسون از دیوونه خونه فرار میکنی.
- اما من آدمهایی رو میشناسم که از دنیا بریدن و دیگه به لذت فکر نمیکنن. مثل خیلی از پیرمرد ها و پیرزنها...اونها که دیگه دنبال لذت نیستند بنابراین با تعریف تو میشه بهشون گفت آگاه؟
- نه. عامل مجهول یک مسخ خیلی قوی تر هم داره که تو وقتی از لذت جویی دست بردای ممکنه در دامش باشی. و اون " ترس از مرگه" این دیگه در تمام آدمهای روی زمین مشترکه و هر کس میگه از مرگ نمی ترسم دروغ گفته. حتی اونهایی که خودکشی میکنند درست قبل از جون دادن از ترس پشیمون میشن اما دیگه دیر شده براشون. و این ترس از مرگ فقط و فقط با آگاه شدن خنثی میشه.
- چرا باید عامل مجهول انسانها رو از مرگ بترسونه؟ چطور اینکارو میکنه؟
- چون وقتی تو حقیقتا با آگاهی باور کنی که مرگی وجود نداره تو بر عامل مجهول مسلط خواهی بود.
- یعنی ممکنه؟
- برای آدمها همه چیز ممکنه. اگر قرصهای عامل مجهول رو نخورند همه چیز براشون ممکنه. قدرت بی چون و چرا خواهند بود. و این قدرت شاید همون چیزی هست که عامل مجهول نمی خواد تو بهش برسی چون اونوقت اون برده ی تو خواهد بود.
- این آگاهی که ازش حرف زدی چه اتفاقی در آدم بوجود میاره؟ چه وقت شروع میشه؟
- این سوالت رو هر کس فقط میتونه خودش تجربه کنه. عمومی نیست که بشه توضیحش داد. و همه چیز با یک انتخاب شروع خواهد شد. در یک لحظه تو همه ی زندگی رو متوقف میکنی و خودت رو در معرض یک انتخاب قرار میدی. آیا می خوای همین روند زندگی رو ادامه بدی یا اینکه خواستی واقعی و حقیقی و عمیق در تو شکل میگره که راهی متفاوت رو شروع کنی. این راهو بهش میگن راه آگاه شدن. و اینو مطمئن باش اگر در راه آگاه شدن قدم برداری هرگز نمی تونی دوباره به عقب برگردی و زندگی عادی رو انتخاب کنی. یعنی وارد دنیاهای تازه ای خواهی شد که در درونت شکل میگیره. انتخاب اول تو و خواست حقیقی تو برای آگاه شدن مثل انتخاب قرص قرمز و آبی در فیلم ماتریکسه. مورفیوس به نیوو گفت : «اگر قرص آبی رو انتخاب کنی به تخت خوابت برمی گردی و مثل گذشته زندگی خواهی کرد اما اگر قرص قرمز رو انتخاب کنی دیگه نمیتونی برگردی....». قرص قرمز همون راه آگاهیه. و وقتی روز به روز آگاهتر بشی دیگه آدم قبلی که بودی رو فراموش خواهی کرد و نهایتا یکروز بالاخره از ظرف بیرون خواهی پرید.
- پس این وسط علم یا همون دانستگی تکلیفش چی میشه؟ اینهمه مخترع، دانشمند و این همه خدمت به بشریت...تو میگی اینها آگاه نیستند اما میبینی که به بشریت کمک کردن.
- به چه چیز بشریت کمک کردند؟ جز اینکه بشر رو لذت جو و فراموشکار تر کردند؟
- نمی تونی اینهمه پیشرفت رو توی پزشکی ندیده بگیری...
- بله نمیشه ندیده گرفت این اتفاق خنده دارو. بشر خودش بیماری درست میکنه و خودش دستگاه پیشرفته می سازه برای درمانش. یعنی می خوای بگی در گذشته آدمها کمتر از امروز در اثر بیماری می مردند؟! در گذشته ایدز و جنون گاوی و هپاتیت و ام اس و اینجور بیماری ها وجود داشت؟ در گذشته آدمها در اثر تصادف با اتومبیل ناقص می شدند؟ در گذشته آدمها بر اثر سکته قلبی ناشی از استرس و آلودگی هوا می مردند؟ چقدر از بیماریهای امروز حاصل علم دانشمندان در تکنولوژی و مدرن شدنه. چقدر از کشتارها و جنایات محصول علم دانشمندانه؟ هر وقت هر چیز بدست آوردید چیزهایی رو بجاش از دست دادید و این یعنی در جا زدن و دور خود گشتن. به من بگو فرق دانش بشر درمورد نجوم، با امروز در چیه؟ آیا اینکه سیاره و ستاره پیدا کنید و روشون اسم بگذارید پیشرفت علمی محسوب میشه؟ فرق انسان آگاه با دانشمند علم نجوم در اینه که انسان آگاه می دونه کهکشان راه شیری برای چه هدفی بوجود اومده و دانشمند علمی فقط به دنبال شناخت ظاهر کهکشان هستش و هرگز نخواهد فهمید علت وجود کهکشان چی میتونه باشه. فقط جنبه ای از علم به درد انسان می خوره که مربوط به ضرورتشه. که اونم خیلی محدوده.
- نمی تونم حرفتو قبول کنم. با این تعریف تو همه ی تلاش ما برای با سواد شدن و پیشرفت علمی یه کار عبث و بی معناست.
- همونطور که گفتم برای کسب دانش هم باید ضرورت و مهمتر از همه نیت رو مشخص کرد. چه اندازه از دانش میتونه برای رسیدن به هدفت کافی باشه و چقدر از زمان عمرتو باید صرفش کنی؟ مثلا هدف تو اینه که پزشک بشی. اما از خودت می پرسی چرا باید پزشک بشم؟ برای موقعیت اجتماعی و احترام؟ برای حرف فامیل؟ برای پولدار شدن؟ برای پر کردن عقده های حقارتم؟ برای اینکه بتونم با دختر مورد علاقه م به راحتی ازدواج کنم؟ یا برای خدمت بی چون و چرا به آدمها. چند نفر از شما آدمها می تونن ادعا کنند واقعا برای خدمت محض به همنوع درس می خونن؟ کافیه یه سری به بیمارستانها بزنی. جراح های زیادی رو میبینی که اونها تورو نمی بینند. چون تورو در شان خودشون نمی بینند. پزشکهای زیادی رو میبینی که توی فکر تلکه کردن جیب بیمارها هستند اون هم با منت و ژست و پوزیشن اجتماعی. کدومشون حاضرند برای بقیه عمرشون به یه روستا برن و در ازای نون و پنیر و گردو بیمارها رو درمان کنند؟ اگر کسی حاضر بود اینکارو کنه و با این سطح از فداکاری حقیقی شروع به کسب علم کرد، پزشک شدن و متخصص شدنش توجیه پذیره و میشه گفت کسب علم برای این آدم ضرورت محسوب میشه. در غیر این صورت کسب علم یک دام و تله ی خیلی خطرناک از طرف عامل مجهوله. خوب نگاه کن و ببین تکنولوژی داره به چه ورطه ی بی معنایی حرکت میکنه! رقابت شرکتهای بزرگ بر سر اندازه و کاربرد گوشی های موبایل و تلوزیون و غیره ست. آیا این ضرورت بشره؟ آیا ضرورت بشر جلوگیری از فقر و جنگ و این چیزها نیست؟ در قرن بیستم در جایی از جهان، در چند ثانیه 100 انسان بر اثر انفجار بمب قطعه قطعه می شن. آیا رقابت علم در ساخت تجهیزات نظامی برای بهتر کشتن انسانها نیست؟ چه سهمی از علم بیهوده ست؟ و چه سهمی از اون ضرورته؟ و چه عاملی داره این مسیر رو به بیراهه میکشه؟
- اما این چیزایی که تو میگی غیر ممکن به نظر می رسه...
- غیر ممکن به نظر میرسه اما تنها راه فرار کردن از ظرف همینه. و شاید چون باید بخشی از اون 97 درصد از مغزمون که هنوز فابریک و بی استفاده ست رو بکار بندازیم و این کار برای انسانی که هر روز تنبلتر میشه و کارهای خودشو به دست تکنولوژی می سپاره و دنبال لقمه های آماده ست و اسمشو میگذاره رفاه و پیشرفت، سخت به نظر میرسه. انسان امروز دیگه عامل مجهول یا همون مامور تیمارستانی که قرص به خوردش میده رو دوست داره و بعد از بلعیدن قرص دست مامور رو می بوسه و تشکر میکنه که بهش فراموشی و رخوت هدیه داده. برای همین تعداد آدمهایی که با اشتیاق قرصهای فراموشی رو می بلعند اینقدر زیاده و همه ترجیح میدن توی ظرف باشند و برده بودن و فراموشی خودشونو با دلایل مسخره ای که گاهی به شکل مکاتب فکری درمیارن توجیه کنند. این میشه که مثلا متفکری مثل نیچه در اثر بیماری مقاربتی که از یک روسپی خونه بهش مبتلا میشه بمیره! و این تناقضات یعنی کمدی محض.
فک پشه گرم شده بود و من هم مشتاقتر. برای همین گفتگوی ما ادامه پیدا کرد و من سوالهای بیشتری از پشه پرسیدم که جوابهای جالبی برای من داشت...